NIEUWS

Onlangs kreeg ik een vraag van een potentiële opdrachtgever:

“Bent u gespecialiseerd in het ontwerpen van schoolinterieurs?”

Een logische vraag. Zeker in een tijd waarin voor vrijwel elke opgave wel een specialist bestaat. Specialist in zorg. Specialist in hospitality. Specialist in retail. En dus ook specialist in onderwijs.

Mijn eerste reactie was om een aantal projecten uit het verleden te noemen. Een interieuroplossing voor de digitale leeromgeving voor Scalda. Een project voor Nyenrode in Amsterdam. Een compleet plan voor scholengemeenschap in Dordrecht. Referenties genoeg om aan te tonen dat ik eerder voor onderwijsinstellingen heb gewerkt.

Toch deed ik dat niet.

Niet omdat ik me ervoor schaam. Integendeel. Maar omdat ik merkte dat de vraag eigenlijk ergens anders over ging.

Wanneer ben je namelijk specialist in het ontwerpen van een school?

Is dat omdat je veel scholen hebt ontworpen? Omdat je de laatste trends in onderwijsmeubilair kent? Omdat je weet welke stoel het best verkoopt of welke leerpleinen momenteel populair zijn?

Of gaat het om iets anders?

Naar mijn overtuiging begint een goed schoolinterieur niet bij een meubel, een leerplein of een onderwijsconcept. Het begint bij de mensen die dagelijks in het gebouw werken, leren en beheren. Bij een schoolbestuur dat een visie heeft. Bij docenten die weten waar ze tegenaan lopen. Bij leerlingen die een omgeving nodig hebben waarin ze zich kunnen ontwikkelen.

De essentie van ontwerpen is luisteren.

Een goede interieurarchitect vertaalt ambities, gedrag, processen en identiteit naar ruimte. Dat geldt voor een restaurant, een kantoor, een zorginstelling en net zo goed voor een school.

Natuurlijk heeft elke sector zijn eigen dynamiek. Onderwijs vormt daarop geen uitzondering. Maar dat maakt het ontwerpen van scholen nog niet tot een volledig afzonderlijke discipline. De ontwerpprincipes blijven dezelfde: begrijpen, analyseren, vertalen en vormgeven.

Wat mij opvalt, is dat onderwijsprojecten steeds vaker worden benaderd vanuit de inrichting. Leveranciers en projectinrichters bieden ontwerptrajecten aan als onderdeel van hun dienstverlening. Voor opdrachtgevers klinkt dat aantrekkelijk. Het ontwerp lijkt gratis.

Maar ontwerpen is nooit gratis.

De kosten verdwijnen simpelweg naar een andere plek in de begroting. Uiteindelijk worden ze verwerkt in de producten, de levering of de uitvoering. Daar is op zichzelf niets mis mee, zolang iedereen zich daarvan bewust is.

De vraag is alleen: wie stuurt het ontwerp?

Wordt het ontwerp bepaald door de visie van de school? Of door het assortiment van de leverancier?

Een onafhankelijke interieurarchitect heeft het voordeel dat hij geen stoelen, tafels of systeemwanden hoeft te verkopen. Zijn enige opdracht is het vinden van de best passende oplossing. Soms leidt dat naar producten van leverancier A, soms van leverancier B en soms naar een oplossing die nog helemaal niet in een catalogus bestaat.

Misschien is dat uiteindelijk ook mijn antwoord op de vraag of ik gespecialiseerd ben in schoolinterieurs.

Nee, ik zie mezelf niet als specialist in scholen.

Ik zie mezelf als specialist in het vertalen van ambities naar ruimte.

En als een school een heldere visie heeft, dan begint een goed ontwerp niet met de vraag welke meubels we gaan plaatsen.

Maar met de vraag hoe we willen leren, ontmoeten, samenwerken en groeien.

Pas daarna volgen de meubelen.